Ukraynalı siyasilərin proqnozları

24 fevral 2022-ci ildə Rusiya Ukraynanı işğal etməyə başlayıb. Kənar səylərə baxmayaraq dörd ilə yaxındır ki, tərəflər arasında razılıq əldə olunmayıb. Hər yeni ildə sülhün əldə oluna biləcək proqnozları verilsə də, mümkün olmur. Bu dəfə ukraynalı siyasilərdən 2026-cı ildə gözləntilərini öyrəndik.

Intermarium İnstitutunun direktoru, politoloq Valentin Qayday: “Hazırkı danışıqlar prosesləri nəticəsiz bitəcək. Əsas səbəb nə real sülhdə, nə də kompromislərdə maraqlı olan Rusiyanın mövqeyidir. 2026-cı ilin birinci yarısında seçkilərin keçirilməsi ehtimalı azdır (təxminən 90%). 2026-cı il dönüş nöqtəsi olacaq və müharibənin gələcək sonunun konturlarını müəyyənləşdirəcək. Eyni zamanda, bu, hərbi əməliyyatlara son qoymayacaq, hətta sabit atəşkəs də gətirməyəcək. Rusiya məhdud irəliləyişlər əldə etməyə davam edəcək, lakin əhəmiyyətli itkilər bahasına. 2026-cı ildə əhəmiyyətli ərazi uğurları əldə etməyəcək. 2026-cı ilin sonuna qədər Rusiya müharibə aparmaqda kritik məhdudiyyətlərlə - resurslar, maliyyə, texnologiyalar və komponentlərin çatışmazlığı ilə üzləşə bilər. Nəticədə, raket və dron zərbələri daha az təsirli olacaq. Artıq bu prosesin müəyyən əlamətləri müşahidə olunur. Ukraynanın 2026-cı ildə uzaqmənzilli zərbələr sahəsində Rusiya ilə paritet əldə etmək üçün real şansı var. Dron seqmentində bu paritet faktiki olaraq artıq əldə olunub; əsas məsələ raket silahlarıdır. Növbəti 4-6 ay ərzində biz Rusiya ərazisində uzaqmənzilli silahlarla (həm Qərb, həm də Ukrayna istehsalı olan) zərbələrin artacağını gözləməliyik. Qərb tərəfdaşların (ABŞ istisna olmaqla) Ukraynaya dəstəyi artıracaq. ABŞ-da vəziyyət 2026-cı ilin noyabrında keçiriləcək Konqres seçkilərindən sonra dəyişə bilər. Demokratik partiyada daxili böhran olmadığı halda, ümumi vəziyyət birmənalı olaraq qalmasına baxmayaraq, onun qələbəsi və çoxluğun formalaşması ehtimalı var. Hazırda respublikaçıların çoxluğu itirmə şansı 60-70% qiymətləndirilir. Təxminən bir ildən sonra cəbhə xətti Kupyansk - Kostyantynivka - Lyman - Hulyaipole sərhədləri daxilində qala bilər, yəni təxminən indi keçdiyi yerdə. Eyni zamanda, itkilərin artmasına və resursların çatışmazlığına baxmayaraq, Rusiya mübarizəni dayandırmayacaq.

Buna cavab olaraq, Ukraynanın strategiyası köhnəlməyə əsaslanmaqda davam edəcək və son nəticədə məhz bu yanaşma öz nəticəsini verəcək.

Əsas sual Rusiya tükəndikdən sonra nə olacaq. Bir neçə ssenari mümkündür: müharibənin dondurulmasından tutmuş (mümkün deyil), cəbhənin deformasiyası və “sallanması” yolu ilə (orta ehtimal), Rusiya üçün strateji fəlakət ola biləcək 2027-ci ildə aktiv döyüş əməliyyatlarının davam etdirilməsinə qədər.

***

Ukrayna Milli Strateji Araşdırmalar İnstitutunun Xarici Siyasət Araşdırmaları Mərkəzinin baş məsləhətçisi, iqtisad elmləri namizədi İvan Us: “Ukrayna üçün ən real variant gec-tez nəyinsə dəyişəcəyinə ümid edərək rus qoşunlarının irəliləməsini minimuma endirməyə çalışmaqdır. Bu, ilk növbədə iqtisadi problemlərlə bağlıdır. Ancaq problem ondadır ki, Rusiya müharibəni bitirmək üçün heç bir təzyiq hiss etmir.

Tükənmiş, lakin hələ də məğlub olmaqdan çox uzaq olan Ukrayna, Avropa İttifaqının 90 milyard avroluq əsas kreditlə razılaşmasına baxmayaraq, yeni ilə məhdud hərbi imkanlarla daxil olur.

Maliyyələşdirmə Kiyevə 2027-ci ilə qədər müdafiəsini indiki intensivliyi ilə davam etdirməyə imkan verəcək, lakin döyüş meydanında heç bir mühüm irəliləyişlə nəticələnməyəcək. Son illərin tendensiyası cəbhədə də davam edəcək. Rusiya 2024-cü ildən təşəbbüsü əlində saxlayır, lakin yavaş-yavaş və böyük itkilərlə irəliləyir.

İndiki templə Donetsk vilayətinin qalan hissəsini tutmaq üçün Rusiyaya ən azı bir il vaxt lazımdır. Bununla belə, ortamüddətli perspektivdə Ukraynanın strategiyası və Rusiyanın dəyişkən taktikaları səbəbindən cəbhə xəttinin sabitliyi ilə bağlı şübhələr qalmaqdadır.

Rusiya Ukraynanın enerji şəbəkəsinə hücumlarını gücləndirib, lakin buna baxmayaraq, Ukraynanın əhval-ruhiyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə sarsılmayıb. Ukrayna isə Rusiyanın neft emalı zavodlarına hücum edir və Rusiyanın “kölgə donanması”na daxil olan gəmilərə daha çox pilotsuz təyyarələrdən zərbələr endirir.

Rusiyanın ən mühüm maliyyə mənbəyi olan neft gəlirləri noyabrda 34% azalıb.

ABŞ prezidenti Donald Trampın Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsini bitirmək üçün uğursuz cəhdlərinə necə reaksiya verməsindən asılı olaraq, vəziyyət siyasi səhnədə daha sürətlə inkişaf edə bilər.

Ola bilsin ki, respublikaçılar Konqresə aralıq seçkilərində zəif çıxış etsələr, Amerika liderinin mövqeyi Kremlpərəst olmaqdan çıxacaq”.

***

“Qadınların Geosiyasi Alyansı”nın prezidenti Svetlana Salamatova: “2026-cı ildə Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə bağlı gözləntilərim və ya proqnozlarım üç kateqoriyaya bölünür: mənfi, realist və müsbət. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin məqsədi təəssüf ki, qlobal xarakter daşıyır.

Məhz buna görə də müharibə bu qədər uzun müddətdir və asan həll yolları yoxdur. Müharibə Ukraynanın süqutu ilə bitməyəcək. Əgər bu baş verərsə, demokratik inkişafa can atan ölkələr üçün tamamilə qeyri-populyar olacaq bir şey baş verəcək. Qlobal dünya hər biri avtoritar rejim tərəfindən idarə olunan üç bloka bölünəcək.

Demokratiya bitəcək. Tez baş verməyəcək. Proses yavaş, düşünülmüş və çox qanlı olacaq.

Rusiya Avropa və MENA ölkələrinin daxil olduğu Avrasiya regionunun “nəzarətçisi” olacaq.

2026-cı ilə qayıdaraq, əminliklə demək olar ki, insan həyatının qiymətinin bir qəpik belə dəyməyən Ukraynanı əsarət altına almaq cəhdləri davam edəcək.

Ukraynanın cəbhədə son vaxtlar 1:10 olan 1:6 itki nisbətini saxlamaq üçün resurslar tapmaq daha çətin olacaq. Ukraynalılara daha çox cəsarət, mətanət və qəhrəmanlıq lazımdır.

Ukrayna artıq strateji maraq kəsb edən ərazi olmadığı üçün bu il ABŞ-ın yardımı gözlənilmir. İndi diqqət mərkəzində 2026-cı ilin noyabrında ABŞ Konqresinin aşağı palatasına seçkilərdə qalib gəlmək və daimi olaraq hakimiyyətdə qalmaqdır.

Rusiya və Çin eyni istəkləri bölüşür. Çin avtoritar liderlər üçün toplanma nöqtəsi olmağa davam edəcək. Çin Rusiyaya Ukraynaya Avropa üzərində qələbə çalmağa “sakitcə” kömək etməyə davam edəcək.

Avropa yeni liderlik birləşmələri axtaracaq və Ukraynaya sülhməramlı qoşunlar daxil etməyə çalışacaq ki, bu da öz növbəsində bütün Ukraynada əsl hərbi qarşıdurmaya səbəb olacaq.

Avropa Böyük Britaniya ilə razılaşmalı və bir daha onu qorunma mərkəzinə qoymalıdır, bu, demokratik dünyada bir monarxiya ölkəsi üçün nə qədər qəribə səslənsə belə.

Avropanın bir gün Moskvada baş verə biləcək "möcüzə" adlandırıla biləcək başqa variantı yoxdur. Bu möcüzənin nəticəsi boş qalan prezident kürsüsü uğrunda Rusiya daxilində mübarizə olacaq.

Mən başa düşürəm ki, qalib müharibəni iqtisadi cəhətdən zərərsiz hesab edən olacaq. Putinin ideoloqları bu qərardan narazı qalaraq “inqilab” ssenarisini həyata keçirməyin yollarını axtaracaqlar.

Görünən idarəolunmaz xaos qlobal dünyanın yenidən bölünməsini təşkil edənləri üzə çıxarmağa başlayacaq. Bəşəriyyət Ukraynada asanlıqla soyqırım kimi təsnif edilə bilən yalanlara və kütləvi qətllərə müqavimət göstərməyə başlayacaq.

BMT rəhbərliyində dəyişiklik olacaq. Təşkilat həll yolları axtarmağa və köhnəlmiş BMT Nizamnaməsinə əhəmiyyətli dəyişikliklərin həyata keçirilməsi üçün konsolidasiya etməyə başlayacaq. Bu dəyişikliklərdən biri də qonşularına hücum edən ölkələrin qarşısını almaq mexanizmi olacaq. Müharibə nəhayət iqtisadi cəhətdən zərərsiz olacaq.

2026-cı ilə nikbinliklə və özümüzə inamla getməliyik. Bizim yerimizə mürəkkəb problemləri həll edəcək birini axtarırıq. Biz tez-tez özümüzü kifayət qədər təhsilli hesab edirik və ya biliyimizə şübhə edirik, lakin həyat həmişə öz şəxsiyyətimizi ortaya qoyur.

Ən çətin anlarda insanlar özləri və yaxınları ilə bağlı bütün qayğıları və qərarları öz üzərlərinə götürürlər. Bu çətin an artıq gəlib çatıb. Dünyada nə qədər çox insan istənilən səviyyədə Ukraynada və bununla da Avropada ədalətli sülhün bərqərar olması üçün hərəkətə keçsə, bu məqam bir o qədər tez gələcək.

2026-cı il qlobal sülhün içimizdə olduğunu və onun davamlılığının düşüncələrimizdən, arzularımızdan və hərəkətlərimizdən asılı olduğunu qəbul etmək ilidir. BMT, ABŞ, Avropa, Ukrayna və Rusiya liderlərindən hərəkət gözləməyin. Ədalətli dünyada sizdən başqa heç kim müharibəni dayandıra bilməz.

Sizdən başqa heç kim dünyamızı daha yaxşı bir yerə çevirə bilməz. Ən yaxşısı hər birimizin daxilindədir. Bu gün ən yaxşısını gizlətməməlisən, əksinə hər hərəkətinlə bunu başqaları üçün ifadə etməlisən”.

Cavid