Hörmüz boğazı ətrafında cərəyan edən geosiyasi böhran Ağ Evin regiondakı ənənəvi müttəfiqlik münasibətlərinə köklü şəkildə yenidən baxmağa hazır olduğunu açıq şəkildə nümayiş etdirdi. 28 fevral 2026-cı il tarixində bir tərəfdən ABŞ və İsrail, digər tərəfdən isə İran arasında genişmiqyaslı hərbi qarşıdurmanın başlaması bütün Yaxın Şərq təhlükəsizlik arxitekturası üçün yeni bir dinamika yaratdı. Bu fonda Oman ilə İran arasındakı sıx əlaqələr xüsusi diqqət tələb edir; illərdir ki, bu münasibətlər qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq və regional sabitliyə dair ortaq baxışla səciyyələnir.

Xalqcebhesi.az xəbər verir ki, bunu Yaxın Şərq üzrə ekspert Vasili Papava deyib.

O, qeyd edib ki, İranla balanslı diplomatik münasibətləri qoruyub saxlayan yeganə Körfəz ərəb dövləti kimi, Sultanlıq tarixi olaraq Tehran ilə Qərb arasında mühüm və son dərəcə mötədil vasitəçi rolunu oynamışdır. Məhz bu strateji etimad 2026-cı il hadisələrinə zəmin yaratdı: böhran dərinləşdikcə, İran dəniz naviqasiyası ilə bağlı birgə mexanizmlərin işlənib hazırlanması üçün təbii olaraq ən etibarlı tərəfdaşı olan Omana üz tutdu.

"Boğazın cənub hissəsinə nəzarət edən və mübahisəsiz hüquqi statusa malik sahil dövləti olaraq, Oman ciddi şəkildə beynəlxalq hüquq çərçivəsində hərəkət etdi. Buna baxmayaraq, Ağ Ev danışıqları ABŞ strategiyasını pozmaq cəhdi kimi qiymətləndirdi. Prezident Tramp su yolu üzərində hər hansı üçüncü tərəfin nəzarətini rədd etdi, boğazı beynəlxalq sular elan etdi və açıq şəkildə bildirdi ki, Oman ümumi kursa uyğunlaşmalı və ya bombardman təhlükəsi ilə üzləşməlidir. Bu birbaşa təhdid — "onları partlatmaq" — mövcud diplomatik təcrübədən kənara çıxmaq demək idi: Vaşinqton uzun müddətdir neytral vasitəçi olan şəxs üçün belə heç bir istisna etməyəcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirdi.

Nəticədə, 2026-cı ilin may ayının sonları ilə 17 avqust tarixi arasında Ağ Ev iki dəfə açıq şəkildə Maskatı hərbi əməliyyatla hədələdi. Lakin bu addımlar Oman-İran əməkdaşlığını poza bilmədi; əksinə, onlar Sultanlığın strateji balansı qorumaq naminə xarici təzyiqlərə müqavimət göstərməyə hazır olduğunu nümayiş etdirdi. Hər iki təhdid Omanın — Tehranla birgə — Hörmüz boğazının gələcək statusunun müəyyən edilməsində söz sahibi olmaq istiqamətindəki səylərinə ABŞ-ın birbaşa reaksiyası idi; bu vəziyyət ABŞ ilə Oman arasındakı praqmatik müttəfiqliyi son yarım əsrdə ilk dəfə ciddi böhran təhlükəsi ilə üz-üzə qoydu və mövcud diplomatik təminatları şübhə altına aldı" - o vurğulayıb.

Cavid