“Ceyhun Bayramovun BMT Baş Assambleyasının tribunasından Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi məsələsini sülh sazişinin imzalanması yolunda qalan əsas məsələ kimi təqdim etməsi diplomatik baxımdan mühüm siyasi mesajdır. Azərbaycanın bu məsələni dünyanın ən böyük beynəlxalq siyasi platformalarından birində açıq şəkildə gündəmə gətirməsi göstərir ki, Bakı sülh prosesinin yalnız ikitərəfli danışıqlar predmetində qalmasını deyil, onun hüquqi və siyasi əsaslarının beynəlxalq səviyyədə də aydın şəkildə qəbul olunmasını istəyir. Burada Azərbaycanın mövqeyinin əsas məntiqi kifayət qədər aydındır. Bakı hesab edir ki, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində yeni mərhələ artıq formalaşıb, münaqişə başa çatıb və sülh üçün real siyasi zəmin yaranıb. İndi əsas məsələ əldə edilmiş nəticələrin hüquqi baxımdan möhkəmləndirilməsi və gələcəkdə yeni ərazi iddialarının ortaya çıxmasına imkan verə biləcək müddəaların aradan qaldırılmasıdır. Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycan ərazisinə dair iddiaların mövcudluğu məsələsinin qabardılması da məhz bu kontekstdə qiymətləndirilməlidir”.

Bu fikirləri xalqcebhesi.az-a politoloq Tural İsmayılov deyib.

T.İsmayılov söyləyib ki, BMT tribunasının seçilməsi isə məsələyə əlavə siyasi ağırlıq gətirir: “Çünki Azərbaycan bununla demək istəyir ki, sülh prosesi artıq yalnız Bakı ilə İrəvan arasında aparılan danışıqlar deyil, Cənubi Qafqazın gələcək təhlükəsizlik arxitekturasını müəyyən edən daha geniş beynəlxalq məsələdir. Azərbaycanın mövqeyi beynəlxalq auditoriyaya açıq şəkildə çatdırılır və Ermənistanın konstitusion dəyişikliklərlə bağlı mövqeyi də bundan sonra daha ciddi diplomatik diqqət altında olacaq. Ən vacib məqam Azərbaycanın Ermənistanın daxili siyasi proseslərinə birbaşa müdaxilə etməməsidir. Konstitusiyanın necə dəyişdirilməsi Ermənistanın daxili siyasi qərarıdır. Lakin Azərbaycan üçün əsas məsələ həmin Konstitusiyanın Azərbaycan ərazisinə qarşı gələcəkdə hər hansı iddianın hüquqi-siyasi əsasına çevrilməməsidir. Bu fərq diplomatik baxımdan əhəmiyyətlidir. Bakı konkret olaraq Ermənistan cəmiyyətinə hansı qərarı verməli olduğunu diktə etməkdən daha çox, imzalanacaq sülhün davamlılığı üçün hansı hüquqi təminatların vacib olduğunu ortaya qoyur”.

Politoloq əlavə edib ki, bu mövqenin Azərbaycanın xeyrinə olan digər tərəfi ondan ibarətdir ki, Bakı sülh prosesinin qarşısını alan tərəf görüntüsü yaratmır: “Əksinə, Azərbaycanın mesajı belədir: sülh sazişinin imzalanması mümkündür, lakin bu saziş gələcəkdə yeni münaqişəyə yol aça biləcək hüquqi ziddiyyətləri özündə saxlamamalıdır. Başqa sözlə, Azərbaycan sülhün sadəcə imzalanmasını deyil, onun uzunmüddətli və dayanıqlı olmasını gündəmə gətirir. BMT kimi universal platformada bu məsələnin səsləndirilməsi Ermənistan üçün də müəyyən diplomatik məsuliyyət yaradır. İrəvan bundan sonra Konstitusiya məsələsini yalnız daxili siyasi müzakirə kimi təqdim etməklə kifayətlənə bilməyəcək. Çünki Azərbaycan artıq öz mövqeyini beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında açıq şəkildə ifadə edib. Ermənistanın qarşısında duran məsələ təkcə Bakı ilə münasibətlər kontekstində deyil, regionda yeni siyasi reallığın hansı hüquqi əsaslarla qurulacağı kontekstində müzakirə olunur”.

“Əslində, Azərbaycanın diplomatik xəttində burada mühüm bir ardıcıllıq görünür: əvvəlcə ərazi bütövlüyü və suverenlik məsələsi həll edildi, daha sonra regionda kommunikasiya və iqtisadi əlaqələrin bərpası üçün yeni imkanlar yarandı, indi isə növbəti mərhələ sülhün hüquqi əsaslarının tam formalaşdırılmasıdır. Bu baxımdan Ceyhun Bayramovun BMT tribunasındakı çıxışı Azərbaycanın postmünaqişə gündəliyinin beynəlxalq səviyyədə sistemli şəkildə təqdim edilməsinin davamıdır. Məncə, bu çıxışın əsas siyasi nəticəsi Azərbaycanın sülh gündəliyində özünün müəyyən etdiyi çərçivəni daha da möhkəmləndirməsidir. Bakı artıq “münaqişənin necə həll olunacağı” sualını deyil, “münaqişədən sonra sülhün necə geri dönməz və hüquqi baxımdan təminatlı olacağı” məsələsini müzakirəyə çıxarır. Bu isə Azərbaycanın yaratdığı yeni reallığın diplomatik müstəvidə də möhkəmləndirilməsi deməkdir”, deyə o bildirib.

Röya İsrafilova