“Prezident İlham Əliyevin AQEM-in VII Zirvə Toplantısındakı çıxışı Azərbaycanın milli maraqlarını, tarixi ədalətin bərpasını və beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlara qarşı prinsipial mövqeyini ifadə edən mühüm siyasi bəyanatdır. Dövlət başçısı beynəlxalq ictimaiyyətin uzun illər ərzində Azərbaycan xalqının üzləşdiyi işğal, etnik təmizləmə və humanitar faciələrə münasibətdə nümayiş etdirdiyi yanaşmanı bir daha gündəmə gətirdi. Birinci məsələ: Ermənistanın keçmiş rəhbərlərinin məsuliyyəti. Azərbaycan torpaqlarının uzun illər işğal altında saxlanılması, yüz minlərlə insanın doğma yurdlarından didərgin salınması və mülki əhaliyə qarşı törədilmiş ağır cinayətlər tarixi yaddaşımızdan silinə bilməz. Bu hadisələrə siyasi qiymət verilməsi ilə yanaşı, konkret cinayət əməllərinə görə hüquqi məsuliyyət məsələsi də prinsipial əhəmiyyət daşıyır”.

Bu sözləri xalqcebhesi.az-a Milli Məclisin deputatı Müşfiq Məmmədli söyləyib.

Deputat əlavə edib ki, burada əsas prinsip ondan ibarətdir ki, heç kim tutduğu vəzifədən, siyasi mövqeyindən və ya beynəlxalq əlaqələrindən asılı olmayaraq qanundan üstün ola bilməz: “Əgər konkret şəxslərin müharibə cinayətlərində iştirakı sübut olunursa, onların məsuliyyətə cəlb edilməsi hüquqi prosedurlar əsasında təmin edilməlidir. Ədalətin bərqərar olması davamlı sülhün də mühüm şərtidir. İkinci məsələ: Ermənistanın siyasi rəhbərliyinin məsuliyyəti. Prezidentin Ermənistanın 2018-ci ildən sonrakı rəhbərliyinə münasibətdə səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan məsələyə yalnız ayrı-ayrı şəxslərin fəaliyyəti prizmasından yanaşmır. Söhbət uzun illər davam etmiş münaqişənin səbəblərinin, revanşist yanaşmaların və sülh prosesinə mane olan siyasi qərarların qiymətləndirilməsindən gedir”.

M.Məmmədli diqqətə çatdırıb ki, Azərbaycanın mövqeyi aydındır: bölgədə yeni münaqişələrin qarşısını almaq üçün keçmişin dərsləri düzgün mənimsənilməli, qarşılıqlı ərazi bütövlüyünə hörmət edilməli və sülh sazişinin imzalanması real siyasi iradə ilə müşayiət olunmalıdır: “Sülh yalnız sənədlərdə ifadə olunan niyyət deyil, dövlətlərin gündəlik siyasətində təsdiqini tapan öhdəlik olmalıdır. Üçüncü məsələ: Avropa Şurası və Avropa Parlamentinin mövqeyi. Prezidentin Avropa Şurası və Avropa Parlamenti ilə bağlı tənqidi fikirləri beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlar problemini gündəmə gətirir. Azərbaycan uzun illər ərazilərinin işğalı və bir milyona yaxın insanın məcburi köçkün həyatı yaşaması ilə üzləşdiyi dövrdə beynəlxalq təsisatların qərarlarının icrasının təmin edilməməsini haqlı olaraq ciddi problem kimi qiymətləndirir. Beynəlxalq təşkilatların nüfuzu onların qəbul etdikləri sənədlərin sayına görə deyil, həmin sənədlərin icrasına nə dərəcədə nail olmaları ilə ölçülür. Eyni zamanda, bu qurumlar bütün dövlətlərə vahid meyarlarla yanaşmalı, siyasi maraqları hüquqi prinsiplərdən üstün tutmamalıdırlar. Əks halda, beynəlxalq təsisatlara olan etimad zəifləyir. Dördüncü məsələ: Bakıda keçirilən məhkəmə prosesləri. Azərbaycanın suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa etməsindən sonra müharibə cinayətlərində ittiham olunan şəxslərin məhkəmə qarşısına çıxarılması hüquqi məsuliyyət prinsipinin həyata keçirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Prezidentin bu prosesi Nürnberq tribunalı ilə müqayisə etməsi də cinayətlərin cəzasız qalmaması ideyasını ön plana çıxarır”.

“Burada vacib məqam odur ki, ağır cinayətlərdə ittiham olunan şəxslərin taleyi siyasi bəyanatlarla deyil, sübutlar, qanun və ədalətli məhkəmə araşdırması əsasında müəyyənləşdirilməlidir. Azərbaycanın öz məhkəmə yurisdiksiyası çərçivəsində bu prosesləri həyata keçirməsi dövlət suverenliyinin təzahürüdür. Məhkəmə proseslərinin hüquqi əsaslara söykənməsi isə həm ədalətin təmin olunması, həm də Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzu baxımından mühümdür. Beşinci məsələ: Azərbaycan xalqının humanist mövqeyi. Prezidentin Azərbaycan xalqının üzləşdiyi ağrılara baxmayaraq, qarşı tərəfin səviyyəsinə enməməsi ilə bağlı fikirləri xüsusi məna daşıyır. Azərbaycan xalqı ağır itkilər verib, şəhidlər verib, doğma yurdlarından didərgin düşüb. Buna baxmayaraq, dövlətimizin yanaşması intiqam hissinin deyil, qanunun aliliyinin və məsuliyyət prinsipinin əsas götürülməsidir. Bu, həm də güclü dövlət anlayışının mühüm göstəricisidir. Güc yalnız hərbi qələbə ilə ölçülmür; güc həm də əldə edilmiş qələbədən sonra hüquqi və siyasi məsuliyyətlə davranmaq, mülki əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək və gələcək nəsillər üçün sülh şəraiti yaratmaq bacarığıdır. Altıncı məsələ: Beynəlxalq hüququn icra mexanizmləri. Mən hesab edirəm ki, Prezidentin çıxışının ən mühüm mesajlarından biri beynəlxalq hüququn icrası ilə bağlıdır. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri və digər beynəlxalq qərarlar yalnız qəbul edilməklə öz məqsədinə çatmır. Onların icrası üçün təsirli mexanizmlər, siyasi iradə və məsuliyyət sistemi olmalıdır. Azərbaycanın təcrübəsi göstərdi ki, beynəlxalq hüququn tələblərinin uzun müddət icrasız qalması münaqişələrin dondurulmasına, gərginliyin artmasına və yeni müharibə risklərinin yaranmasına gətirib çıxara bilər. Buna görə də beynəlxalq təşkilatların qərarlarının icrası selektiv deyil, universal xarakter daşımalıdır” - deyə deputat bildirib.

O eləcə də söyləyib ki, dünya birliyi münaqişələrin qarşısını almaq istəyirsə, təcavüzkar siyasətə vaxtında və prinsipial münasibət göstərməli, mülki əhalinin hüquqlarını qorumalı və dövlətlərin suverenliyinə hörmət edilməsini təmin etməlidir: “Nəticə olaraq Prezident İlham Əliyevin AQEM-in VII Zirvə Toplantısındakı çıxışı Azərbaycanın artıq öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etmiş dövlət kimi beynəlxalq münasibətlər sistemində prinsipial mövqeyini nümayiş etdirir. Azərbaycan sülhün tərəfdarıdır, lakin bu sülh tarixi həqiqətlərin unudulması və cinayətlərin cəzasız qalması hesabına əldə edilə bilməz. Davamlı sülh üçün üç əsas şərt var: beynəlxalq hüquqa hörmət, cinayətlərin cəzasız qalmaması və qəbul edilən qərarların icrasının təmin edilməsi. Bu prinsiplər yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütün region və beynəlxalq təhlükəsizlik sistemi üçün vacibdir”.

Röya İsrafilova