Pusiyada parlament seçkilərindən sonra

Rusiya ordusu Ukraynanın mülki obyektlərinə raket zərbələrini davam etdirir. Ötən gün də Rusiya ordusu Dnepr–Zaporojye regional sərnişin qatarına zərbə endirib. Sərnişinlər vaxtında yaxınlıqdakı sığınacağa təxliyə ediliblər. Xəsarət alanlarla bağlı məlumat verilməyib.
Bu arada Ukrayna Prezidenti Ofisinin rəhbəri Kirill Budanov "The New York Times"a müsahibəsində bildirib ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyasının vasitəçiliyi ilə Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin nizamlanması üzrə danışıqlar sentyabrın sonunda bərpa oluna bilər.
"Danışıqlar gec-tez müəyyən nəticəyə gətirib çıxaracaq. Ömür boyu müharibə etmək olmaz", - K.Budanov qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, danışıqlar prosesinin Rusiyada parlament seçkilərindən sonra bərpa olunacağı gözlənilir. Trampın xüsusi elçiləri - Stiv Uitkoff və Cared Kuşnerin Kiyevə səfəri danışıqların yeni raundunun başlanğıcı ola bilər. Bununla belə, K.Budanovun fikrincə, atəşkəs üçün şərait, çox güman ki 2027-ci ilin yazına qədər yaradılmayacaq.
Ukrayna Ali Radasının sabiq deputatı Artur Bilous qəzetimizə deyib ki, görünür, Kiyev sakinləri yeni hücumlardan əvvəlki son sakit gündən faydalanırlar. Amerikalı danışıqlar aparan şəxslərlə Rusiya və Ukrayna rəhbərliyi arasındakı görüşlər hələ ki, sülh istiqamətində heç bir real irəliləyişə səbəb olmayıb: "İşin sonunun belə olacağını ağlımızla dərk edirdik. Buna baxmayaraq, qəlbimizdə hələ də bir ümid işığı var idi. Axı müharibədən qazanc əldə etməyən və ya psixoloji cəhətdən pozulmamış hər bir normal insan mümkün qədər tez sülh və əmin-amanlıq arzulayır.
Zelenski Uitkoff və Kuşner tərəfindən irəli sürülən bir neçə yeni ideyanı qeyd edir. Liderimiz bunların nədən ibarət olduğunu dəqiq açıqlamayıb. Bununla belə, o, əsas məsələlərlə bağlı artıq məlum olan mövqeyini bir daha vurğulayıb.
Belə ki, Rusiya ilə müharibə qış ərzində də davam edəcək; biz Donbasdan imtina etməyəcəyik; Rusiyanın hücumuna cavab verəcəyik və Qərb tərəfdaşlarımızdan qış dövrü üçün dəstək paketi gözləyirik.
Biz bütün bunları əvvəllər dəfələrlə eşitmişik - necə ki, bu barədə dəfələrlə yazmışam.
Mən sadəcə olaraq ritorik sualı təkrarlayacağam: “biz ondan əl çəkməyəcəyik” əslində nə deməkdir? Hökumətimizin rəsmi mövqeyi hazırkı cəbhə boyu müharibəni dayandırmaqdır".
Bilous qeyd edib ki, bununla belə, bu ssenaridə Donetsk və Luqansk vilayətlərinin ərazisinin 90%-i faktiki olaraq qeyri-müəyyən müddətə düşmən nəzarətində qalacaq. Bu, ərazini "təslim etmək" sayılır, yoxsa bu, "başqa hekayədir"?
"Nəzarət altında qalan xarabalıqların saxlanmasının dəyəri nə qədər olacaq? Kreml Donbası diz çökdürməyə nail olsa, onun tələbləri daha da sərtləşməyəcəkmi? Kimin rasional cavabı var - böyük ritorikadan çox mahiyyətə və etiketlərə deyil, arqumentlərə əsaslanan?
Zelenski amerikalılardan hansı “bir neçə yeni ideyanın” müzakirə edildiyini dəqiqləşdirməyib. Mövcud olan fraqmentar məlumatlar - etibarlılığına zəmanət verilə bilməz - təxminən aşağıdakı kimidir.
Slovyansk-Kramatorsk aqlomerasiyası və Zaporojye bölgəsi daxilində BMT-nin nəzarəti altında bufer zonasının yaradılması ilə bağlı təklif mövcuddur. Donbasla bağlı məsələ müzakirəyə açıq olsa da, Zaporojyenin bu siyahıya daxil edilməsi təəccüb doğurur.
Görünür, təklif Ukraynanın əraziləri hərbi yolla geri qaytarmağa çalışmamaq və hərbi ittifaqlara qoşulmamaq barədə hüquqi öhdəlik götürməsini nəzərdə tutur.
Əslində, bu təklif Finlandiya hökumətinin 80 il əvvəl Sovet İttifaqı ilə əldə etdiyi razılaşma ilə eyni xarakter daşıyır. Həmin razılaşma Finlandiyaya vaxt qazanmağa, ölkəni qabaqcıl bir dövlətə çevirməyə, Sovet İttifaqının süqutunu gözləməyə və nəhayət, NATO-ya üzv olmağa imkan vermişdi.
Hesab edirəm ki, bizim üçün "qırmızı xətt" rəqibin işğal olunmuş ərazilər üzərindəki suverenliyini hüquqi cəhətdən tanımaqdan imtina etməkdir. Qalan hər şey müzakirəyə açıqdır. İnsan həyatı buna dəyər.
Bankova Kremlin inadkarlığına qarşı inadla deyil, çevikliklə cavab verməlidir — əlbəttə, əgər diqqət həqiqətən də ölkə daxilindəki öz "sülalələrinin" maraqlarına deyil, məhz Ukraynanın maraqlarına yönəlibsə" - o, qeyd edib.
Xatırladaq ki, ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff Cared Kuşner ilə birlikdə Ukrayna və Rusiyaya səfərləri zamanı əhəmiyyətli irəliləyişlərin əldə edildiyini açıqlayıb.
Bu barədə S.Uitkoff X sosial media platformasında yazıb.
Uitkoff bildirib ki, ruslar və ukraynalılar Amerika nümayəndə heyəti ilə görüşlər keçirmək üçün hər iki ölkənin paytaxtlarına hava hücumlarının üç günlük dayandırılması barədə razılığa gəliblər.
Qeyd edək ki, amerikalı nümayəndələr 5 sentyabrda Kremldə, 6 sentyabrda isə Kiyevdə görüşlər keçirib.
Yeri gəlmişkən, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə ABŞ Prezidenti Donald Tramp arasında sentyabr ayında görüş keçirilməsi ilə bağlı ilkin razılıq əldə olunub. Hazırda Ukrayna və ABŞ müharibənin başa çatdırılması ilə bağlı yeni ideya və yanaşmaları müzakirə edirlər.
Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Georgi Tixiy brifinq zamanı bildirib ki, Zelenski ilə Tramp arasında bu ay şəxsi görüşün keçirilməsi də nəzərdə tutulur və bununla bağlı artıq ilkin razılıq əldə edilib. Eyni zamanda, vəziyyət tələb edərsə, prezidentlər arasında telefon danışığının keçirilməsi də istisna edilmir. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü sülh prosesinin intensivləşdiyini və bu səbəbdən istənilən vaxt əlavə təmaslara ehtiyac yaranacağını bildirib.
“Prezident Trampın nümayəndələri ortaq məxrəcə gəlməyə çalışırlar. Onlar Moskva və Kiyevə səfər ediblər və biz başa düşürük ki, hazırda həqiqətən də fəal proses gedir”, – deyə Tixiy qeyd edib.
XİN sözçüsünün sözlərinə görə, danışıqlar tərəflər üçün diplomatik fəaliyyət aparmağa müəyyən imkanlar yaratmalıdır. Buna görə də yeni təkliflərin təfərrüatları hələlik ictimaiyyətə açıqlanmayıb.
O, həmçinin vurğulayıb ki, yeni ideyaları olan yalnız Ukrayna deyil, ABŞ tərəfinin də müvafiq təklifləri var. “Əlbəttə, bizim də yeni ideyalarımız var, amerikalıların da yeni təklifləri var. Reallıq həqiqətən dəyişib”, - deyə XİN sözçüsü bildirib.
Onun sözlərinə görə, sülh planlarının əvvəlki versiyalarının müzakirəsindən sonra vəziyyət dəyişib. “O vaxtdan bəri reallıq dəyişib. Həm döyüş meydanında, həm də Ukrayna və Rusiya üzərindəki səmada vəziyyət dəyişib. Buna görə də, fikrimizcə, yanaşmaların yenilənməsi zəruridir”, – deyə Tixiy qeyd edib.
O əlavə edib ki, belə bir yenilənmənin zəruriliyi yalnız Ukrayna tərəfindən deyil, ABŞ tərəfindən də qəbul edilir və Vaşinqtonun bu məsələyə dair müvafiq baxışı var.

Cavid