Oktyabrın 29-da ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatası (Aşağı Palata) qondarma “erməni soyqırımı”nın tanınması ilə bağlı layihəni qəbul edib. 405 konqresmen qətnamənin lehinə, 11-i isə əleyhinə səs verib.
Layihəni Nümayəndələr Palatasının Kəşfiyyat Komitəsinin sədri, Demokratlar Partiyasının üzvü, Kaliforniya dan konqresmen, ermənipərəst Adam Şiff təqdim edib. Məlumata görə, qətnamə Konqresin Yuxarı Palatasında (Senat) da səsverməyə çıxarılacaq.
Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ Nümayəndələr Palatasının “ABŞ-ın “erməni soyqırımı”na münasibətini təsdiqləyən 96 H.Res.296” saylı qətnaməsini sərt şəkildə rədd edib.
Türkiyə XİN-dən verilən açıqlamada bildirilib ki, daxili siyasətə hesablanaraq qəbul edilən bu qərarın heç bir tarixi və hüquqi əsası yoxdur: “Barış bulağı” Hərəkatımızın qarşısını ala bilməyib bundan məyus olanlar bu yolla ölkəmizdən qisas alacaqlarını düşünməkdə yanılırlar. Çünkü bu qərarın Türkiyə hökuməti və xalqı qarşısında heç bir etibarı yoxdur”.
Açıqlamada daha sonra bildirlib ki, ABŞ-dakı erməni lobbisi və Türkiyə əleyhdarlarını məmnun edəcək bu qərar siyasi bir addım olmaqdan başqa bir anlam daşımır: “Qərar, eyni zamanda, 1948-ci ildə qəbul edilmiş “Soyqırımın qarşısının alınması haqqında” Konvensiyanın müddəalarına zidd olaraq soyqırım tələb etdiyinə görə ABŞ qanunlarına və beynəlxalq hüquqa ziddir.
Beynəlxalq hüquqda 1915-ci il hadisələrino “soyqırım” olara tanıyam bir qərar yoxdur. Əksinə, Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi bunun qanuni mübahisə olduğunu qəbul edib.
Bu xüsusda baş verən hadisələr siyasət sahəsi deyil, tarix elminin sahəsidir. Türkiyənin “Ortaq Tarix Komissiyası” qurulması istiqamətində 2005-ci ildə etmiş olduğu təklifin Ermənistan tərəfindən rədd edildiyi xatırlanmalıdır.
Beynəlxalq və regional təhlükəsizlik baxımından fövqəladə həssas bir dövrdə alınan bu qərar Türkiyə və ABŞ əlaqələrini çətinə salmağa istiqamətlidur və bu qərarın ABŞ-ın milli maraqlarına verdiyi və verəcəyi zərərlərin təqdiri Amerikalı siyasətçi və idarəçilər ilə ABŞ xalqınındır. Digər tərəfdən, ABŞ hakimiyyətinin 1915-ci il hadisələrinə münasibətinin dəyişmədiyi qeyd olunur”.
Sonda açıqlamada bildirlib ki, Türkiyə və ABŞ arasındakı müttəfiqlik bağının və dostluq əlaqələrin davamına dəstək verən Amerikadakı Türkiyənin dostları bu dəhşətli səhvi sorgulayacaq: “Və buna görə məsuliyyət daşıyanların ABŞ xalqı tərəfindən ittiham oluanacağına inanırıq”.
Türkiyənin Xarici İşlər naziri Mövlud Çavuşoğlu bildirib ki, “Sülh çeşməsi” əməliyyatı ilə böyük oyunu pozduq. Layihələri uğursuzluğa düçar olanlar rəflərdəki köhnə qətnamələri qucaqladı: “Bizdən bu yolla intiqam alacağını sananlar yanılırlar. Tarixi siyasətə alət edənlərin bu utancverici qərarı hökumətimizin və xalqımızın gözündə yox hökmündədir”..
ABŞ-ın Ankaradakı səfiri David Satterfild isə Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyinə (XİN) çağırılıb.
Bu barədə Türkiyə XİN məlumat yayıb.
Diplomata ABŞ Konqeresinin Nümayəndələr Palatasının qondarma “erməni soyqırımı” ilə bağlı qəbul etdiyi qanun layihəsinə görə etiraz notası təqdim olunub.