Eyhəm Çamur
Türkman Düşüncə Hərakatının başçısı

Son günlər Bakı və Naxçıvanda keçirilən "Türkmən İrsi Proqramı" sadəcə mədəniyyət tədbiri olmaqla qalmayıb. Bu proqram Türk dünyasının gələcəyi, Yaxın Şərqin dəyişən siyasəti və bölgə diplomatiyası üçün çox vacib mesajlar verən stratejik bir görüşə çevrilmişdir. Proqram çərçivəsində aparılan müzakirələr, rəsmi görüşlər, televiziya verilişləri və alimlərin şərhləri Azərbaycan ilə Suriya türkmənləri arasındakı əlaqələrin yeni bir mərhələyə keçdiyini göstərir.

Bu yenilikləri iki əsas cəhətdən qiymətləndirmək olar:Suriya Türkmənləri Üçün Bu Səfərin Strateji ƏhəmiyyətiSuriya türkmənləri Osmanlı dövləti bölgədən çəkiləndən sonra, təxminən yüz il ərzində, çətin günlər yaşayıblar. Onlar Fransanın idarəçiliyi dövründən tutmuş Bəəs rejiminə qədər öz kimliklərini itirmək təhlükəsi və siyasi təzyiqlərlə üzləşiblər. Buna baxmayaraq, dillərini, mədəniyyətlərini və milli kimliklərini qoruyub saxlaya biliblər. Buna görə də onların Azərbaycandakı görüşləri tarixi bir əhəmiyyət kəsb edir.Hər şeydən əvvəl, Suriya türkmənlərinin varlığı və haqlı mübarizəsi Azərbaycanın dövlət qurumları, deputatları, alimləri və rəhbərləri tərəfindən güclü şəkildə dəstəklənib.

Türkmənlərin Türk dünyasının ayrılmaz bir hissəsi olduğu açıq şəkildə qeyd edilib. Bu, Suriya türkmənlərinin sadəcə kiçik bir azlıq deyil, ortaq tarix və mədəniyyətin əsl sahiblərindən biri olduğunu dünyaya göstərmək baxımından çox vacibdir.Bundan başqa, keçmişdə bəzi qrupların yaymağa çalışdığı mənfi fikirlərin və yalan məlumatların artıq işə yaramadığı göründü. Şəffaf və rəsmi yanaşma sayəsində Suriya türkmənlərinin özlərini təmsil etmək gücü daha da möhkəmləndi.Ən böyük uğurlardan biri də budur ki, Suriya türkmənləri artıq sadəcə köməyə ehtiyacı olan bir cəmiyyət kimi deyil; mədəniyyət, təhsil, diplomatiya və strateji düşüncə sahələrində iş görə bilən, güclü bir cəmiyyət kimi beynəlxalq aləmdə tanınmağa başlayıblar.

Azərbaycan Üçün Suriya Türkmənlərinin Strateji ƏhəmiyyətiQarabağ Zəfərindən sonra bölgədə və dünyada gücünü artıran Azərbaycan Respublikası üçün Suriya türkmənləri Yaxın Şərqə və ərəb dünyasına açılan təbii, qanuni və etibarlı bir körpüdür.

Azərbaycanın qeyri-hökumət təşkilatları, mədəniyyət layihələri və təhsil işləri vasitəsilə qurduğu əməkdaşlıq ölkəmizin Yaxın Şərqdəki mənəvi gücünü (yumşaq gücünü) xeyli artırır. Beləliklə, Azərbaycan təkcə Cənubi Qafqazda deyil, Yaxın Şərqdə də sülh yaradan, sabitliyi qoruyan və mədəni diplomatiyaya önəm verən bir ölkə kimi önə çıxır.Suriya türkmənləri isə həm Türk kimliyini qoruduqları, həm də yüz illərdir Hələb, Humus, Dəməşq və Lazkiyə kimi yerlərdə ərəblərlə birlikdə yaşadıqları üçün iki mədəniyyət arasında təbii bir etimad körpüsü yaradırlar.

Bu səbəbdən, Azərbaycanın türkmənlər vasitəsilə quracağı əlaqələr bölgədəki digər xalqlar tərəfindən mənfi qarşılanmayacaq; əksinə, ortaq tarix və mədəniyyətə əsaslanan xeyirli bir addım kimi qəbul ediləcəkdir.Digər tərəfdən, bu proses Türk Dövlətləri Təşkilatının məqsədlərinin həyatda necə reallaşdığının ən bariz nümunəsidir. İsmayıl Qaspıralının "Dildə, fikirdə, işdə birlik" şüarının Qafqazdan Aralıq dənizi sahillərinə qədər uzanması Türk dünyasının birliyini daha da gücləndirəcək. Azərbaycanın bu işə rəhbərlik etməsi isə ölkəmizin Türk dünyasındakı liderlik gücünü daha da artıracaqdır.NəticəBakı və Naxçıvanda keçirilən rəsmi görüşlər və televiziya proqramları gələcəkdə görüləcək bir çox ortaq işlərin ilk addımı oldu.

Bu əlaqələrin təhsil, mədəniyyət, elmi araşdırmalar və cəmiyyətlərin birgə işi ilə dəstəklənməsi çox vacibdir.Növbəti dövrdə daha çox iş görməyə yönəlmiş səfərlərin edilməsi, ortaq planların hazırlanması və rəsmi əməkdaşlıq yollarının qurulması bu tarixi fürsətin qalıcı uğurlara çevrilməsini təmin edəcəkdir.Unutmaq olmaz ki, siyasi sərhədlər zamanla dəyişə bilər, lakin ortaq tarix, mədəniyyət və qardaşlıq bağları həmişə qalır. Xəzər sahillərindən Suriyanın qədim türkmən torpaqlarına qədər uzanan bu yeni əlaqə xətti iki xalqı yaxınlaşdıracaq və Türk dünyası ilə Yaxın Şərq arasında sabitliyi, dialoqu və ortaq gələcəyi bəsləyən strateji bir körpü olacaqdır.