Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin son illərdə müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsi iki ölkənin ikitərəfli əlaqələrindən daha geniş geosiyasi məna daşıyır.

Bunu politoloq Rəşad Bayramov “Xalq Cəbhəsi”nə açıqlamasında bildirib.

O qeyd edib ki, bu münasibətlər Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqazın bir-birinə daha sıx bağlanmasına xidmət edən mühüm strateji xətt formalaşdırır:

“Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, qarşılıqlı yüksək səviyyəli səfərlər və imzalanmış sənədlər Azərbaycan, Özbəkistan, Mərkəzi Asiya və Xəzər regionunu vahid əməkdaşlıq məkanında birləşdirən yeni imkanlar yaradıb.

Bu prosesin siyasi ölçüsü ilk növbədə qarşılıqlı etimada əsaslanan fəal dialoqda özünü göstərir. Azərbaycan Cənubi Qafqazda, Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyada mühüm siyasi və iqtisadi aktor kimi çıxış edir. Bu iki ölkənin strateji tərəfdaşlığı regional gündəliklərin əlaqələndirilməsi, beynəlxalq təşkilatlarda qarşılıqlı dəstəyin gücləndirilməsi və Türk dünyasında inteqrasiya proseslərinin dərinləşdirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşü formatına tamhüquqlu qoşulması da bu siyasi yaxınlaşmanın regional miqyasını genişləndirən mühüm hadisədir”.

Politoloqun sözlərinə görə, körpü rolunun ən aydın ifadəsi isə nəqliyyat və logistika sahəsində görünür:

“Özbəkistanın Mərkəzi Asiyanın daxilində yerləşən mühüm iqtisadi mərkəz, Azərbaycanın isə Xəzər üzərindən regionu Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa ilə bağlayan tranzit qovşağı olması ölkələrin coğrafi mövqelərini bir-birini tamamlayan üstünlüyə çevirir. Orta Dəhliz bu baxımdan iki ölkənin əməkdaşlığını regional bağlantının praktiki mexanizminə çevirən əsas platformadır. Azərbaycan infrastrukturu, o cümlədən Ələt limanı, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və inkişaf edən logistika imkanları vasitəsilə Özbəkistanın dünya bazarlarına çıxışını genişləndirə bilər”.

Rəşad Bayramov iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsinin də bu nəqliyyat bağlantısına əlavə məzmun verdiyini bildirib:

“Artıq məqsəd təkcə yüklərin bir ərazidən digərinə daşınması deyil, Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında yeni istehsal, investisiya və dəyər zəncirlərinin yaradılmasıdır. 2026-cı ilin iyulunda keçirilmiş Azərbaycan-Özbəkistan Hökumətlərarası Komissiyasının iclasında məhz bu istiqamətlər, o cümlədən sənaye kooperasiyası, investisiya, energetika və nəqliyyat-logistika əməkdaşlığı müzakirə olunub.

Bu baxımdan Azərbaycan-Özbəkistan əməkdaşlığını regional körpünün həm də iqtisadi mahiyyət daşıyan modeli kimi qiymətləndirmək olar. Körpünün bir tərəfində Mərkəzi Asiyanın istehsal və resurs potensialı, digər tərəfində isə Cənubi Qafqazın tranzit imkanları və Avropa bazarlarına çıxış yerləşir. İki ölkənin strateji müttəfiqliyi bu potensialların bir-birinə bağlanması üçün siyasi iradə və institusional baza yaradır”.

Politoloq əlavə edib ki, qarşıdakı mərhələdə Orta Dəhlizin inkişafı, yeni logistika marşrutlarının inteqrasiyası və birgə investisiya layihələrinin artması bu körpünü daha da möhkəmləndirə bilər.

“Odur ki, Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin əhəmiyyəti iki ölkə arasında əldə olunan nailiyyətlərlə məhdudlaşmır. Bu əməkdaşlıq Mərkəzi Asiyanın qlobal iqtisadi məkanlara çıxışını asanlaşdıran, Cənubi Qafqazın isə Şərq istiqamətində əlaqələrini genişləndirən və nəticədə daha inteqrasiya olunmuş Avrasiya məkanının formalaşmasına töhfə verən strateji bağlantı modelidir”, – deyə Rəşad Bayramov vurğulayıb.

Günel Elxan