Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması istiqamətində ciddi və praktiki irəliləyişlər əldə olunub. Lakin yekun sülh müqaviləsinin rəsmən imzalanması üçün hələ də həllini gözləyən əsas hüquqi maneə mövcuddur. Tərəflər arasında diplomatik münasibətlər hələ tam bərpa olunmasa da, meydanda faktiki sülh və əməkdaşlıq mühiti formalaşmağa başlayıb.

Bunu xalqcebhesi.az-a politoloq Bakir Həsənbəyli deyib.

O, qeyd edib ki, 2025-ci ilin noyabrından bəri Azərbaycan ərazisindən keçməklə Ermənistana və əks istiqamətdə 105 min ton yük daşınıb. Bu, iki ölkə arasında iqtisadi və ticarət münasibətlərinin bərpasının ilk real nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirəcək TRIPP layihəsinin dəmir yolu və avtomobil yolu komponentlərinin planlaşdırılması və layihələndirilməsi üzrə işlər aparılır. İki ölkə elektrik şəbəkələrinin gələcəkdə birləşdirilməsi imkanlarını müzakirə edir.

Həmçinin transsərhəd çayların birgə idarə olunması və ekoloji monitorinqi məqsədilə xüsusi işçi qrupları yaradılıb. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə sülh sazişinin mətni paraflanıb və müvafiq memorandum imzalanıb:

"Liderlər səviyyəsində təmaslar davam edir. 2026-cı il noyabrın 12-də Dublində Prezident İlham Əliyev və Baş nazir Nikol Paşinyan arasında keçirilən görüşdə mövcud razılaşmaların icrası və praktiki nəticələrə çevrilməsi müzakirə olundu.

Rəsmi Bakının mövqeyinə görə, yekun sülh müqaviləsinin imzalanması üçün Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını ehtiva edən istinadlar aradan qaldırılmalıdır.

Ermənistan hökuməti yeni Konstitusiya layihəsinin hazırlanması və ictimai müzakirəsi prosesini apardığını bildirir. Rəsmi İrəvan sülh müqaviləsini mümkün qədər tez imzalamağa hazır olduğunu bəyan etsə də, konstitusiya referendumunun keçirilməsi prosesin yekunlaşma müddətinə birbaşa təsir göstərir. Nəticə etibarilə, regional nəqliyyat və ticarət əlaqələrinin açılması ilə faktiki normallaşma artıq başlayıb.

Lakin hüquqi sülh müqaviləsinin imzalanması Ermənistanda aparılacaq konstitusiya islahatlarının nəticəsindən asılıdır. Yekun sülh müqaviləsinin 2027–2028-ci illərdə imzalanması daha real hesab olunur. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda sazişin mətni paraflansa da, yekun imzalanma üçün konkret tarix hələlik rəsmən müəyyənləşdirilməyib. Nikol Paşinyan oktyabr ayında verdiyi açıqlamalarda 2026-cı ilin sonuna qədər sənədin imzalanmasının vaxt baxımından çətin olduğunu bildirib.

O, sazişin 2027–2028-ci illərdə imzalanmalı olduğunu və prosesin 2031-ci ilə qədər tam ratifikasiya edilməsinin hökumətin əsas hədəfi olduğunu qeyd edib. Konstitusiya layihəsinin hazırlanması və referenduma çıxarılması prosedurlarını nəzərə alsaq, müqavilənin ən tez 2027-ci ilin ilk yarısında imzalana biləcəyini ehtimal edilir.

Ermənistanda 2026-cı ilin iyununda keçirilən parlament seçkilərindən sonra hakim partiyanın konstitusiya çoxluğu əldə edə bilməməsi yeni Konstitusiyanın qəbulu prosesini hüquqi və siyasi baxımdan uzadır. Tərəflər arasında delimitasiya işləri, nəqliyyat kommunikasiyalarının açılmasıvə yüksək səviyyəli diplomatik təmaslar davam edir ki, bu da sazişin imzalanması üçün zəmin hazırlayır".

Cavid