“Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin oktyabrın 23-də Hindistanın xarici işlər naziri Subrahmanyam Cayşankarı qəbul etməsi iki ölkə arasında münasibətlərin gələcək istiqamətləri baxımından əhəmiyyətli siyasi hadisədir. Bu görüşü mürəkkəb beynəlxalq şəraitdə Azərbaycanın xarici siyasət prioritetlərinin, iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarının və regional maraqlarının müzakirəsi üçün yaranmış fürsət kimi qiymətləndirmək lazımdır”.

Bu fikirləri xalqcebhesi.az-a Milli Məclisin deputatı Elnarə Akimova deyib.

Deputat qeyd edib ki, Azərbaycanla Hindistan arasında münasibətlər kifayət qədər mürəkkəb tarixə malikdir: “Bir tərəfdən, ölkələr arasında ticarət, turizm, təhsil, səhiyyə və humanitar əlaqələrin inkişafı üçün ciddi potensial mövcuddur. Digər tərəfdən, Hindistanın Ermənistanla hərbi-texniki əməkdaşlığı və Cənubi Qafqazdakı geosiyasi proseslərə yanaşması Bakı ilə Dehli arasında siyasi münasibətlərə təsirsiz ötüşməyib. Buna görə də Cayşankarın Bakıya səfərinin əhəmiyyəti təkcə əməkdaşlığın mümkün istiqamətlərinin müzakirəsində deyil, mövcud fikir ayrılıqlarının fonunda qarşılıqlı anlaşma üçün siyasi dialoqun davam etdirilməsindədir. Müasir beynəlxalq münasibətlərdə dövlətlər arasında fikir ayrılıqlarının mövcudluğu əməkdaşlıq imkanlarının tamamilə aradan qalxması demək deyil. Əksinə, yetkin diplomatiyanın əsas göstəricilərindən biri fərqli mövqelərin olduğu şəraitdə dialoqu davam etdirmək, ortaq maraqları müəyyənləşdirmək və münasibətləri qarşılıqlı fayda əsasında inkişaf etdirmək bacarığıdır. Bu baxımdan, Hindistan xarici işlər nazirinin Azərbaycan Prezidenti tərəfindən qəbul edilməsi siyasi təmasların qorunması və ikitərəfli gündəliyin yenidən nəzərdən keçirilməsi üçün mühüm imkan yaradır”.

E.Akimovanın sözlərinə görə, görüşün iqtisadi məzmunu da xüsusi diqqətə layiqdir: “Hindistan 1,4 milyarddan çox əhalisi, sürətlə inkişaf edən rəqəmsal iqtisadiyyatı, geniş sənaye bazası və yüksək texnologiyalar sahəsində artan imkanları ilə Azərbaycanın əməkdaşlıq coğrafiyasını genişləndirə biləcək mühüm tərəfdaşdır. Azərbaycan isə əlverişli coğrafi mövqeyi, enerji infrastrukturu, nəqliyyat-logistika imkanları və Avrasiya məkanında formalaşan bağlantıları ilə Hindistan üçün maraq doğuran ölkədir. İkitərəfli münasibətlərdə bu üstünlüklərin qarşılıqlı iqtisadi faydaya çevrilməsi üçün real imkanlar var. Xüsusilə, Azərbaycanın tranzit və nəqliyyat potensialı ilə Hindistanın beynəlxalq ticarət marşrutlarını şaxələndirmək maraqları arasında uyğunluq mövcuddur. Beynəlxalq Şimal–Cənub Nəqliyyat Dəhlizi Hindistanın Rusiya və daha geniş Avrasiya bazarlarına çıxış imkanları baxımından əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan bu dəhlizin mühüm iştirakçısı kimi yükdaşımaların genişləndirilməsində, logistika əlaqələrinin təkmilləşdirilməsində və yeni iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarının yaradılmasında rol oynaya bilər”.

“Bununla yanaşı, əczaçılıq, informasiya texnologiyaları, süni intellekt, rəqəmsal xidmətlər, kənd təsərrüfatı və turizm sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də məqsədəuyğundur. Bu istiqamətlər mövcud imkanların konkret layihələrə çevrilməsinə şərait yarada bilər. Lakin münasibətlərin inkişafından danışarkən siyasi reallıqları da nəzərə almaq vacibdir. Hindistanın Ermənistanla hərbi-texniki əməkdaşlığının genişlənməsi Azərbaycanın haqlı narahatlığını doğuran məsələlərdəndir. Açıq mənbələrdə yer alan məlumatlara görə, Hindistan Ermənistanın əsas silah təchizatçılarından birinə çevrilib, tərəflər arasında hava hücumundan müdafiə sistemləri, artilleriya qurğuları, pilotsuz uçuş aparatları və digər hərbi vasitələrlə bağlı əməkdaşlıq inkişaf edib. Bu amil Azərbaycan–Hindistan münasibətlərinin siyasi həssaslığını artırır” - deyə o əlavə edib.

E.Akimova həmçinin deyib ki, Azərbaycanın marağı ondan ibarətdir ki, Hindistan Cənubi Qafqaza münasibətdə yalnız hərbi-siyasi tərəfdaşlıqlar prizmasından çıxış etməsin, regionun təhlükəsizlik reallıqlarını və sülhün möhkəmləndirilməsi zərurətini də nəzərə alsın: “İkitərəfli münasibətlərin sağlam əsasda inkişafı üçün tərəflər bir-birinin legitim təhlükəsizlik maraqlarına həssas yanaşmalı, iqtisadi əməkdaşlığın siyasi etimadla dəstəklənməsinə çalışmalıdırlar. Bu, Bakı ilə Dehli arasında fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması üçün vacib şərtdir. Səfərin daha geniş siyasi mənası da var. 2026-cı ilin avqustunda Hindistanın Baş naziri Narendra Modi ilə Prezident İlham Əliyevin Bişkekdə Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının sammiti çərçivəsində ilk görüşünün keçirilməsi, ardınca oktyabrda Hindistan xarici işlər nazirinin Bakıya səfəri yüksək səviyyəli siyasi dialoqun davam etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Hindistan xarici işlər nazirinin bu səfəri son səkkiz ildə Hindistanın xarici işlər naziri səviyyəsində Azərbaycana ilk ikitərəfli səfər kimi də diqqət çəkir”.

Deputat hesab edir ki, bu görüşün nəticələri yalnız diplomatik təmasların intensivləşməsi ilə ölçülməməlidir: “Əsas məsələ siyasi dialoqun konkret iqtisadi layihələrə, qarşılıqlı ticarətin artmasına, biznes dairələri arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə və mövcud fikir ayrılıqlarının açıq müzakirəsi üçün davamlı mexanizmlərin formalaşmasına gətirib çıxarmasıdır. Bunun üçün hökumətlərarası əlaqələrlə yanaşı, sahibkarların, texnologiya şirkətlərinin, universitetlərin və elmi-tədqiqat qurumlarının əməkdaşlığı da genişləndirilməlidir”.

Röya İsrafilova