Kanada-ABŞ münasibətləri yeni və qeyri-müəyyən bir mərhələyə qədəm qoyub. Üç gün davam edən intensiv danışıqların ticarət razılaşması əldə etməməsindən sonra Kanada və ABŞ ticarət mübahisələrində daha bir gərginliyə doğru irəliləyirlər. ABŞ təxminən 20 milyard dollar dəyərində Kanada mallarına 50% yeni tariflər tətbiq edib, Kanadanın Baş naziri Mark Karni isə 8 sentyabrdan etibarən seçilmiş ABŞ idxalına cavab tarifləri elan edib.

Bunu xalqcebhesi.az-a pakistanlı siyasi ekspert Malik Musavar Hameed Tanoli deyib.

"Dünyanın ən vacib iqtisadi münasibətlərindən birini bölüşən iki ölkə üçün bu, daha bir tarif mübahisəsindən daha artıqdır.

Bu, iqtisadi təzyiq xarici siyasət alətinə çevrildikdə diplomatiyanın davam gətirə biləcəyinin sınağıdır.

Kanada və ABŞ arasında aparılan son ticarət danışıqları cümə günü gecə saatlarında danışıqların pozulması səbəbindən razılaşma əldə olunmadan başa çatdı.

Fikir ayrılığı ABŞ-ın danışıqlar zamanı yeni tələblər irəli sürməsindən sonra yarandı. Kanada rəsmiləri təklif olunan şərtlərin ədalətsiz olduğunu, həmçinin Kanadanın iqtisadi maraqlarına və suverenliyinə zərər vuracağını bildirdilər.

Bununla belə, Vaşinqton vəziyyəti fərqli şəkildə təqdim edərək, Kanadanın qərarını daha güclü ticarət əlaqələri qurmaq üçün əldən verilmiş fürsət kimi qiymətləndirdi. Hazırda heç bir yeni danışıq nəzərdə tutulmayıb" - o, qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, bunun dərhal nəticəsi isə yeni bir gömrük rüsumları dalğası oldu.

Tariflər çox vaxt iqtisadi tədbirlər kimi təqdim olunur.

Lakin onların nəticələri iqtisadiyyatdan daha da genişlənə bilər.

Ölkələr bir-birinə təzyiq göstərmək üçün tariflərdən istifadə etdikdə, ticarət siyasəti diplomatiyanın bir hissəsinə çevrilir. İqtisadi asılılıq təsir gücünə, iqtisadi qisas isə hökumətlərin siyasi qətiyyət nümayiş etdirməsi üçün bir vasitəyə çevrilə bilər:

"Mövcud Kanada-ABŞ mübahisəsini xüsusilə vacib edən budur.

Kanada ixracının təxminən 70%-ni ABŞ-a göndərir və bu da Amerika bazarını Kanada iqtisadiyyatı üçün çox vacib edir. Eyni zamanda, ABŞ və Kanada dərin inteqrasiya olunmuş təchizat zəncirlərinə və əsas ikitərəfli ticarətə malikdirlər.

Heç bir tərəf nəticəsiz sadəcə uzaqlaşa bilməz.

Bu, çətin bir diplomatik tənlik yaradır:

İqtisadi asılılıq əməkdaşlıq yaradır, eyni zamanda təsir gücü də yarada bilər.

Bu mübahisə həmçinin üç Şimali Amerika iqtisadiyyatını birləşdirən ticarət çərçivəsi olan ABŞ-Meksika-Kanada Sazişinin (USMCA) gələcəyini çətinləşdirə bilər.

Ən son tətbiq edilən gömrük rüsumu tədbirləri əvvəllər həmin saziş çərçivəsindəki müdafiə tədbirlərindən faydalanan məhsullara təsir göstərir və bu da Şimali Amerika ticarət əlaqələrinin sabitliyi ilə bağlı daha genişmiqyaslı suallar doğurur.

Əgər qeyri-müəyyənlik davam edərsə, bizneslər öz təchizat zəncirlərini yenidən tənzimləməyə başlaya bilərlər.

Kanada-ABŞ münasibətləri əvvəllər də fikir ayrılıqlarından xilas olub.

Lakin son böhran beynəlxalq ticarətin gələcəyi ilə bağlı daha böyük bir sual doğurur:

İqtisadi tərəfdaşlıqların qarşılıqlı asılılıqdan daha çox strateji rəqabətlə müəyyən edildiyi bir dövrə qədəm qoyuruqmu?

Cavab Kanada və ABŞ-dan daha çox əhəmiyyət kəsb edəcək.

Diplomatiya, siyasət, biznes və beynəlxalq inkişafa girməyə hazırlaşan gənclər üçün bu, miras aldıqları dünyadır.

Çətinlik sadəcə daha yaxşı sövdələşmələr aparmaq deyil.

Bu, fikir ayrılıqlarından xilas olmaq üçün kifayət qədər davamlı beynəlxalq münasibətlər qurmaq olacaq".

Xatırladaq ki, Tram Kanada ştat olmadan ştat olmağın üstünlüklərini əldə etmək istəyir, deyib.

“Onlar uzun illərdir bizim böyük fermerlərimizə külli miqdarda tariflər (gömrük rüsumları) tətbiq ediblər. Artıq bəsdir!”, - o bildirib.

Qeyd edək ki, Kanada Baş naziri Mark Karni ölkəsinin ABŞ-la ticarət danışıqlarını dayandırmaq qərarına gəldiyini demişdi.

Cavid