“ABŞ ilə İran arasında qarşıdurmanın dərinləşməsi Azərbaycan üçün həm təhlükəsizlik, həm də iqtisadi baxımdan ciddi risklər yarada bilər. Hazırda Vaşinqtonun sanksiyaları yalnız İranın özünə deyil, onunla iqtisadi əlaqədə olan ölkələrə və şirkətlərə də təzyiq imkanlarını genişləndirməyə yönəlib. Reuters-in məlumatına görə, ABŞ artıq İranla işləyən tərəflərin dollar əsaslı maliyyə sistemindən kənarlaşdırılması imkanlarını genişləndirməyə çalışır. Azərbaycan baxımından ən həssas məsələ təhlükəsizlikdir. İranla ABŞ arasında qarşıdurmanın hərbi mərhələyə keçməsi Cənubi Qafqazda gərginliyi artıra bilər. Azərbaycan İranla uzun sərhədə malikdir və regionda baş verən hərbi proseslər sərhəd təhlükəsizliyi, nəqliyyat marşrutları və ümumi geosiyasi sabitlik baxımından əlavə risklər yarada bilər. Xüsusilə İran ərazisində və ya İranın qonşu ölkələrlə sərhədləri yaxınlığında hərbi eskalasiyanın baş verməsi Azərbaycanın təhlükəsizlik mühitinə birbaşa təsir göstərə bilər. Bu baxımdan Azərbaycanın əsas marağı qarşıdurmanın öz sərhədlərinə və Cənubi Qafqaza yayılmasının qarşısını almaqdır”.

Bunu xalqcebhesi.az-a açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri, iqtisadçı Akif Nəsirli bildirib.

O, iqtisadi baxımdan təsirlərin isə ikitərəfli ola biləcəyini deyib: “Bir tərəfdən, İranın daha sərt sanksiyalara məruz qalması Azərbaycanla İran arasındakı ticarət və tranzit əlaqələrinə müəyyən çətinliklər yarada bilər. İran üzərindən həyata keçirilən daşımaların, bank əməliyyatlarının və şirkətlərarası ödənişlərin daha ciddi nəzarətə düşməsi mümkündür. ABŞ-nin ikinci dərəcəli sanksiyaları genişləndirmək niyyəti xüsusilə İranla işləyən regional şirkətləri daha ehtiyatlı davranmağa məcbur edə bilər. Digər tərəfdən, böhranın enerji bazarlarına təsiri Azərbaycan üçün müəyyən iqtisadi üstünlüklər də yarada bilər. İranın neft ixracının məhdudlaşması və Hörmüz boğazında risklərin artması dünya enerji bazarında neft qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Bu isə Azərbaycanın neft və qaz ixracından əldə etdiyi gəlirlərin artmasına imkan yarada bilər. Eyni zamanda, Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində daha böyük rol oynaya bilər, çünki alternativ enerji təchizatına maraq belə böhranlar zamanı artır. Lakin burada mühüm bir risk də var. Neftin qiymətinin yüksəlməsi Azərbaycan üçün ixrac gəlirlərini artıra bilsə də, uzunmüddətli regional böhran dünya iqtisadiyyatında inflyasiyanı, nəqliyyat xərclərini və ticarət risklərini yüksəldə bilər. Yəni Azərbaycan neft qiymətinin artımından müəyyən gəlir əldə etsə də, idxal olunan məhsulların və logistika xidmətlərinin bahalaşması bunun bir hissəsini kompensasiya edə bilər”.

İqtisadçı qeyd edib ki, Azərbaycan üçün digər mühüm məsələ tranzit imkanlarıdır: “İran üzərindən keçən bəzi marşrutların riskə düşməsi Orta Dəhliz və Şimal-Cənub kimi alternativ istiqamətlərə marağı artıra bilər. Bu isə Azərbaycanın nəqliyyat və logistika mərkəzi kimi əhəmiyyətini yüksəldə bilər. Ancaq bunun üçün regionda təhlükəsizliyin qorunması və Azərbaycanın öz ərazisinin regional qarşıdurmanın bir hissəsinə çevrilməməsi vacibdir. Ümumilikdə, Azərbaycan üçün ən arzuolunan ssenari ABŞ-İran qarşıdurmasının diplomatik yolla tənzimlənməsidir. Çünki qısa müddətdə yüksək neft qiymətləri müəyyən gəlir üstünlüyü yaratsa da, uzunmüddətli müharibə və regional qeyri-sabitlik Azərbaycanın təhlükəsizlik və iqtisadi maraqları üçün daha böyük risklər yaradır. Azərbaycan bu şəraitdə həm İranla sərhəd qonşuluğundan irəli gələn təhlükəsizlik məsələlərini, həm də Qərblə strateji və enerji əlaqələrini balanslaşdırmağa çalışmalı olacaq”.

Röya İsrafilova