“Rusiya hava məkanının mülki aviasiya üçün təhlükəli elan edilməsi Moskvanın hava nəqliyyatına və beynəlxalq aviasiya əlaqələrinə əlavə təzyiq yarada bilər”.

Bu fikirləri politoloq Tural İsmayılov “Xalq Cəbhəsi”nə açıqlamasında bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu təsir birdəfəlik və katastrofik xarakter daşımaya bilər, daha çox uzunmüddətli və aşındırıcı təzyiq vasitəsi kimi özünü göstərə bilər:

“Zelenskinin 1 sentyabr 2026-cı il tarixində səsləndirdiyi xəbərdarlıq sadəcə emosional bəyanat kimi qiymətləndirilməməlidir. Burada əsas məqsəd müharibənin yaratdığı risklərin coğrafiyasını Rusiyanın öz ərazisinə qədər genişləndirmək və Moskvanın bu risklərin iqtisadi və beynəlxalq nəticələrini daha çox hiss etməsinə nail olmaqdır”.

T.İsmayılov qeyd edib ki, 2022-ci ildən etibarən Qərb aviaşirkətlərinin böyük hissəsi Rusiya hava məkanından istifadəni dayandırıb:

“Lakin Çin, Türkiyə, BƏƏ, Qətər və digər ölkələrin bəzi aviaşirkətləri hələ də Moskva, Sankt-Peterburq və Rusiyanın digər şəhərlərinə uçuşları davam etdirirlər. Məhz bu istiqamətlər Rusiya ilə beynəlxalq hava əlaqələrinin tamamilə kəsilməsinin qarşısında qalan əsas körpülərdir”.

Politoloqun sözlərinə görə, Rusiyanın dərinliklərində dron hücumlarının intensivləşməsi aviaşirkətlər və sığorta şirkətləri üçün əlavə risklər yaradır:

“Əgər hücumların intensivliyi davam edərsə, sığorta şirkətləri risk qiymətləndirmələrini dəyişə, sığorta haqlarını artıra və ya müəyyən istiqamətlər üzrə təminatdan imtina edə bilərlər. Aviaşirkətlər də sərnişin və ekipaj təhlükəsizliyi, hüquqi məsuliyyət və reputasiya risklərini nəzərə almağa məcbur olacaq”.

T.İsmayılov hesab edir ki, Rusiya hava məkanından istifadə edən aviaşirkətlərin sayının azalması ölkənin turizm, biznes səfərləri və yükdaşımalarına da mənfi təsir göstərə bilər:

“Rusiya hava məkanı xüsusilə Asiya və Yaxın Şərq istiqamətlərində müəyyən marşrutlar üçün daha qısa və iqtisadi baxımdan əlverişli imkan yaradırdı. Bu üstünlüyün itirilməsi alternativ marşrutların daha baha və uzun olmasına gətirib çıxara bilər. Bununla yanaşı, Rusiyanın daxili aviasiya bazarında artıq mövcud olan texniki xidmət, ehtiyat hissələri və lizinq problemləri də beynəlxalq əlaqələrin daralması fonunda daha ciddi xarakter ala bilər”.

Politoloq vurğulayıb ki, burada əsas risk mülki təyyarələrə birbaşa hücumdan daha çox hava məkanında yaranan ümumi təhlükəsizlik mühitidir:

“Dronların və digər hava hədəflərinin sayının artması radar sistemlərinin yüklənməsi, yanlış hədəflərin müəyyənləşdirilməsi və mümkün səhv atəşlər kimi riskləri yüksəldir. Bu isə mülki aviasiya baxımından ciddi kollateral risk yaradır”.

T.İsmayılovun fikrincə, Rusiya səmasının təhlükəli olması ilə bağlı mesaj həm siyasi, həm də psixoloji baxımdan əhəmiyyətlidir:

“Bu, müharibənin yalnız Ukrayna ərazisində baş vermədiyi, onun nəticələrinin Rusiyanın öz iqtisadiyyatına, infrastrukturuna və beynəlxalq əlaqələrinə də təsir etdiyi narrativini gücləndirir. Eyni zamanda, Qərb ölkələri üçün sanksiyaların təsirini genişləndirə biləcək əlavə arqument, Rusiya ilə uçuşları davam etdirən ölkələr üçün isə artan risk barədə siqnal rolunu oynayır”.

Politoloq qeyd edib ki, Moskva da bu prosesə cavab olaraq hava hücumundan müdafiə sistemlərini gücləndirməyə, marşrutları dəyişməyə və riskləri idarə olunan səviyyədə saxlamağa çalışacaq:

“Bu prosesin müharibənin gedişatını bir gecədə dəyişəcəyini söyləmək olmaz. Lakin məqsəd Rusiyanın üzərinə düşən müharibə xərclərini və beynəlxalq izolyasiyanı tədricən artırmaqdır. Burada əsas göstərici təkcə neçə dronun uçması deyil, neçə aviaşirkətin və sığortaçının Rusiya hava məkanındakı riskləri artıq qəbuledilməz hesab etməsidir”.

Günel Elxan